Co znaleźliśmy w starym parku ...

A wiedzieliśmy, że coś znajdziemy!
Czasami nasze drogi z Pogórza do domu wiodły obok widniejących z drogi, starych, ogromnych drzew, a w porze bezlistnej prześwitywały szare mury. Przez kilka lat nie było sposobności, żeby zatrzymać się ... a to ciągnęliśmy za sobą przyczepkę z drzewem, albo psy jechały z nami, albo po prostu jechaliśmy inną, dalszą drogą.
W tą niedzielę przypomnieliśmy sobie w ostatniej chwili, że przecież mieliśmy od dawna tu zajechać ... psy zostaną zamknięte w aucie, a my obejrzymy sobie, co też tu zostało ... Otoczenie bardzo nieciekawe, jakieś składy z resztkami drzewa, zabudowania, baraki po gminnej spółdzielni pewnie, za to z przodu całkiem ładny stadion,
Wjechaliśmy spokojnie na teren parku, a za drzewami ukazała się bryła dosyć dużego budynku ...

Tak, to pałac w Rokietnicy. Smutny, z zabitymi otworami okiennymi, ale widać, że ktoś poczynił starania, aby nie rozpadł się do reszty ... nowy dach, rynny, zabezpieczone drzwi, wysoko, na wieżyczce twarze, jakby maski ...

Dobra rokietnickie stanowiły kiedyś całość z kluczem krasiczyńskim, jednak kiedy wielkość rodu Krasickich zaczęła podupadać, spadkobierca po śmierci Ludwiki z Mniszchów Potockiej, Michał, sprzedał oba klucze Jerzemu Pinińskiemu, stolnikowi żytomierskiemu. Nie miała szczęścia ta posiadłość, nigdy nie była siedzibą rodową, odziedziczył ją syn stolnika, Kajetan, obciążoną licznymi zapisami testamentowymi. W latach 30-stych XVIII Kajetan Piniński zaczął budowę tegoż pałacu, niezbyt okazałą, ale wytworniejszą od sąsiednich, podupadłych majątków ...

Budowę dokończył jego bratanek, ale nie zamieszkał tu ... zamienił pałac na inne dobra, grzymałowskie, ze swoim szwagrem ... zresztą szwagier Karol Nikorowicz popełnił samobójstwo, a wdowa sprzedała majątek rodzinie Dembowskich.

I znowu pałac pełnił tylko rolę ozdobną, odbywały sie tu większe przyjęcia czy bale, a Dembowski- syn wybrał na siedzibę pobliskie Kosienice, mniejsze i łatwiejsze w utrzymaniu.
W 1903 roku posiadłość kupił Czesław Świerzawski, który to gruntownie pałac przebudował ...

Z drugiej strony, wschodniej, na szczycie ustawione tarcze herbowe ...na jednej trzy miecze i trzy gwiazdy - to Trzywdar, herb żony Świerzawskiego, a na drugiej okrąg przecięty listwą ... wg herbarza to koło młyńskie z żelazcem w środku jak do mielenia, to herb Paprzyca, należący do Świerzawskich, zwany inaczej Kuszuba...

Widok pałacu z okresu międzywojennego arch,pryw. E.Jakubas

Pałac służył rodzinie Świerzawskich tylko przez 4 lata, został sprzedany Kazimierzowi Lubomirskiemu, po dwóch latach Józefowi Romerowi. Ten z kolei część majątku sprzedał na parcelację, a pałac z resztą ziemi kupił hr. Bogusław Cieński. W obliczu zbliżającej się I wojny światowej i on zdecydował się sprzedać majątek na parcelację, kupiła go od niego spółka siedmiu Żydów z Pruchnika ...

Los pałacu zdawał się być przesądzony, niszczał nieużywany, w 1915 roku trafił go pocisk armatni, wystrzelony z przedpola bitwy o twierdzę Przemyśl ... spłonęła część dachu i kilka pomieszczeń ...

W 1917 roku posiadłość nabył Eustach Uznański, pochodzący z Poronina ... pałac został wyremontowany, jednak liczna rodzina i kilkoro krewnych, pomieszkujących w pałacu, kryzys gospodarczy nie pozwoliły na wysoki standard wykończenia ...

Po śmierci Eustachego majątek popadł w kłopoty finansowe, bank ustanowił specjalny zarząd, nie było mowy o dalszym remoncie.

Podczas II wojny światowej pałac był siedzibą organizacji podziemnych związanych z AK, przewijali się tu nie tylko działacze, ale i konfidenci ... po napadzie na browar w Nienadowej, potem pobliską mleczarnię, Niemcy wzięli odwet ... w towarzystwie własowców spacyfikowali najpierw Kaszyce, potem Rokietnicę ... z pałacu śmierć poniosło pięciu Uznańskich ...

Zabijali bez litości dzieci, starców, kobiety, strzelali nawet do zwierząt ... byli pijani ...
Uznańscy zostali wysiedleni z dworu ...
Po wojnie splądrowany pałac służył najpierw jako gimnazjum, potem jako siedziba władz gromadzkich, służby zdrowia, pomieszkiwała tam dawna służba, osoby prywatne ... pałac niszczał coraz bardziej, dewastowany przez kolejnych użytkowników. Aż w 1984 roku na czele władz gminnych stanął stanął jeden z mieszkańców, żywo zainteresowany historią regionu ... zabezpieczono budynek przed dalszym niszczeniem i wystawiono do sprzedaży ... znalazł się kupiec, poczynił również prace zabezpieczające, ale jak to zwykle bywa, zabrakło pieniędzy ... i znowu pałac w Rokietnicy jest wystawiony do sprzedaży  ... czy to jakieś fatum ciąży nad tym miejscem?

A my wróciliśmy do samochodu, psy grzecznie czekały na nas ................ tak, tylko pas bezpieczeństwa przy fotelu pasażera obcięty równiutko zębami Amika ... jak nożyczkami ...
czy się zaplątał, czy to z rozpaczy, że go zostawiliśmy ...

Pozostając w klimatach listopadowych, niepodległościowych, podczytuję o wojnie domowej w Rosji, o kształtującej się nowej Polsce, o walczących armiach "białej " i "czerwonej", o Wranglu, Denikinie, Kołczaku, o kozakach przeprawiających się na koniach przez Tarak,  przewija się stary film "Doktor Żywago" z młodziutkim Omarem Sharifem, a w sercu gra "duszoszczipatielnaja"pieśn, śpiewana przez Żannę Biczewską, a także przez naszą Lubelską Federację Bardów ...

 

Pozdrawiam Was serdecznie, dziękuję za odwiedziny, trzymajcie się ciepło, pa!

Korzystałam z oficjalnego serwisu informacyjnego gminy Rokietnica i opracowania p. Zuzanny Masłyki.